نیازی به ابرنواختر نیست این ستاره مستقیماً در یک سیاهچاله فرو می ریزد

این تئوری نشان میدهد که ستارهها میتوانند مستقیماً به سیاهچالهها سقوط کنند، بدون اینکه ابتدا به عنوان ابرنواختر منفجر شوند. در واقع، این باید یک اتفاق نسبتاً رایج باشد. با این حال، ستاره شناسان شواهد رصدی کمی برای تأیید این موضوع پیدا کرده اند.
اما ممکن است در همسایه ما، کهکشان آندرومدا اتفاق بیفتد و ستاره شناسان تقریباً آن را از دست داده باشند.
در سال 2014، بررسی مادون قرمز ناسا از اجرام نزدیک به زمین (NEOWISE) ستاره ای را در آندرومدا در حال درخشان شدن در طیف فروسرخ مشاهده کرد. این مشاهدات در داده های جمع آوری شده توسط تلسکوپ موجود است و اخیراً فاش شده است. تیمی از اخترشناسان دادههای NEOWISE را برای منابع متغیر فیلتر کردند و M31-2014-DS1 را کشف کردند، ستارهای غولپیکر در آندرومدا که به نظر میرسد مستقیماً در یک سیاهچاله سقوط کرده است.
این یافته ها در مطالعه ای با عنوان “انقراض یک ستاره عظیم در کهکشان آندرومدا به دلیل تشکیل سیاهچاله” ارائه شده است. این مقاله در مجله Science منتشر شد و نویسنده اصلی کیشالای دی، استاد نجوم در دانشگاه کلمبیا است.
محققان تصاویر متوالی M31 را بررسی کردند و به دنبال منابع متغیر بودند. این تصاویر از سال 2009 تا 2022 هر 6 ماه یکبار گرفته شده است. آنها توضیح می دهند: “با استفاده از مشاهدات تصادفی شش ماهه از سال 2009 تا 2022، ما به دنبال گذرگاه های نورانی MIR که همراه با ستارگان غبارآلود مانند SNe شکست خورده است، پرداختیم.” آنها M31-2014-DS1 را کشف کردند و در طی یک دوره دو ساله از سال 2014، منبع شار مادون قرمز میانی خود را 50 درصد افزایش داد.
پس از دو سال روشن شدن، در یک سال به زیر شار اولیه خود محو شد. محو شدن تا سال 2022 ادامه یافت.
*این شکل مکان و ناپدید شدن M31-2014-DS1 را نشان می دهد. تصویر اصلی PanSTARRS شی را در آندرومدا نشان می دهد. شش پانل سمت راست مربوط به سال های مختلف هستند و جسم را در طول موج های مختلف در زمان های مختلف نشان می دهند. آنها ناپدید شدن تدریجی شی را نشان می دهند. اعتبار تصویر: De et al. 2026. علم*
دی در بیانیه ای مطبوعاتی گفت: «این احتمالاً شگفت انگیزترین کشف زندگی من است. شواهد ناپدید شدن این ستاره در سوابق عمومی وجود داشت و سالها هیچ کس متوجه آن نشد تا اینکه ما آن را دریافت کردیم.
این منطقه توسط تلسکوپ های زمینی و فضایی دیگر به خوبی رصد می شود و محققان از این مشاهدات برای استخراج منحنی های نوری نوری برای جسم استفاده کردند. بین سالهای 2016 تا 2019، نور نوری آن با ضریب حدود 100 محو شد. این شی با مشاهدات نوری زمینی در سال 2023 قابل شناسایی نبود.
هابل توانست در سال 2022 از آن تصویربرداری کند و چیزی در اپتیک پیدا نکرد، فقط یک منبع ضعیف در محدوده مادون قرمز نزدیک (NIR). مشاهدات و طیفسنجی NIR بعدی در سال 2023 با Keck وجود یک منبع ضعیف NIR را تأیید کرد.
*این شکل مشاهداتی از چندین تلسکوپ در طول زمان را نشان می دهد که محو شدن چشمگیر جسم را نشان می دهد. اعتبار تصویر: De et al. 2026. علم*
دی گفت: “محو شدن چشمگیر و طولانی مدت این ستاره بسیار غیرعادی است و نشان می دهد که یک ابرنواختر رخ نداده است و منجر به فروپاشی هسته ستاره به طور مستقیم به یک سیاهچاله می شود.”
به گفته نویسندگان، اینکه یک ستاره مستقیماً بدون انفجار به عنوان یک ابرنواختر در سیاهچاله فرو می ریزد یا خیر، به نوترینو بستگی دارد. وقتی یک ستاره پرجرم به پایان عمر خود می رسد، تابش بیرونی آن نمی تواند جرم خودش را تحمل کند. هسته ستاره منقبض شده و نوترینوها را آزاد می کند، و نوترینوها یک موج ضربه ای را به لایه های بیرونی ستاره، پوشش ستاره ای آن، هدایت می کنند.
اگر ضربه به اندازه کافی قوی باشد، پاکت به بیرون پرتاب می شود و ستاره به عنوان یک ابرنواختر منفجر می شود. محققان نوشتند: «اگر شوک نتواند آن را بیرون بیاندازد، پیشبینی میشود که پاکت دوباره روی هسته در حال فروپاشی بیفتد و سیاهچالهای با جرم ستارهای (BH) تولید کند و باعث ناپدید شدن ستاره شود.
این ستاره با حدود 13 جرم خورشیدی آغاز شد. در هنگام مرگ فقط حدود 5 جرم خورشید بود. بیشتر جرم خود را به بادهای ستاره ای قدرتمند خود پرتاب کرده بود.
دی گفت: «از مدت ها پیش تصور می شد که ستاره هایی با این جرم همیشه به صورت ابرنواختر منفجر می شوند. این واقعیت نشان نمیدهد که ستارگان هم جرم میتوانند یا نمیتوانند با موفقیت منفجر شوند، احتمالاً به دلیل نحوه تعامل گرانش، فشار گاز و امواج ضربهای قدرتمند با یکدیگر در داخل ستاره در حال مرگ.»
ستاره شناسان نامزد دیگری را برای سیاهچاله ی رمبش مستقیم می شناسند. این کهکشان در سال 2010 در NGC 6946، یک کهکشان مارپیچی با طراحی فوق العاده در فاصله 25 میلیون سال نوری از ما مشاهده شد. اما حدود 10 برابر دورتر از M31-2014-DS1 است. این نامزد N6946-BH1 نام دارد و مولد آن نیز یک ستاره ابرغول بود. به روشنایی شکوفا شد، سپس به آرامی محو شد، درست مانند جسم موجود در آندرومدا.
تصویر هابل در سمت چپ N6946-BH1 را در سال 2007 نشان میدهد، اما تصویر سال 2015 از همان مکان چنین نیست. اعتبار تصویر: NASA/ESA/C. کوچانک (OSU)
متأسفانه، چون N6946-BH1 بسیار دور است، بسیار کم نورتر بود و داده های رصدی به کیفیت M31-2014-DS1 نیستند. اما با این کشف جدید، N6946-BH1 دوباره مرتبط است.
مورگان مکلئود، استاد نجوم در هاروارد و یکی از نویسندگان مقاله، میگوید: “ما میدانیم که سیاهچالهها باید از ستارهها به وجود بیایند. با این دو رویداد جدید، میتوانیم اتفاقات آنها را تماشا کنیم و چیزهای زیادی درباره نحوه عملکرد این فرآیند در طول مسیر یاد بگیریم.”
تلاش زیادی برای یافتن M31-2014-DS1 انجام شد. این کار بزرگترین مطالعهای است که تاکنون روی منابع مادون قرمز متغیر انجام شده است. آنها جمعیت های ستاره ای کهکشان راه شیری و دیگر کهکشان های نزدیک را مشاهده کردند و به دنبال اجرام مانند این بودند و تنها یکی را پیدا کردند. در حالی که به سختی می توان ابرنواخترها را از دست داد و حضور خود را با ماه ها درخشندگی شدید اعلام کرد، سیاهچاله های فروپاشی مستقیم برعکس هستند.
دی گفت: «برخلاف یافتن ابرنواخترها، که آسان است، زیرا ابرنواختر کل کهکشان خود را برای چند هفته گرفتار میکند، یافتن ستارگان منفرد که بدون انفجار ناپدید میشوند بسیار دشوار است.
اخترشناسان تقریباً این یکی را که در تپههای دادههای نجومی مدفون شده بود، از دست دادند. سوال این است که چند نفر دیگر وجود دارند؟ چقدر رایج هستند؟
دی گفت: «این که بدانیم یک ستاره عظیم عملاً بدون انفجار ناپدید شد (و مرد) و برای بیش از پنج سال هیچ کس متوجه آن نشد، شوکه کننده است. “این واقعاً بر درک ما از فهرست مرگهای عظیم ستارهای در کیهان تأثیر دارد. میگوید که این چیزها میتوانند بیصدا در بیرون اتفاق بیفتند و به راحتی مورد توجه قرار نگیرند.”
مانند بسیاری از مشکلات در اخترشناسی و اخترفیزیک، تنها یک نمونه بزرگتر و مشاهدات بهتر می تواند درک ما را از این سیاهچاله های فروپاشی مستقیم بهبود بخشد. رصدخانه ورا روبین این پتانسیل را دارد که بسیاری از آنها را در اکتشاف ده ساله خود در فضا و زمان کشف کند.




