ستاره شناسان شواهد ستاره ای از بلعیده شدن سیاره پیدا کردند

تیمی متشکل از 14 محقق از ایالات متحده و شیلی شواهدی از یک ستاره زیر غول پیدا کرده اند که یکی از سیارات آن را خورده است. این ستاره که TOI-5882 نام دارد، قبلاً برای ستاره شناسان شناخته شده بود، زیرا همدم عظیمش، یک کوتوله قهوه ای به نام TOI-5882 b. ممکن است این همراه به سیاره ای کمک کرده باشد تا سفر مارپیچی خود را به سمت ستاره آغاز کند. کشش گرانشی قوی ستاره در نهایت سیاره را از هم جدا کرد و عناصر آن را در لایه های بالایی ستاره پراکنده کرد.
شاهد این جذب سیاره ای مقدار زیادی عنصر لیتیوم است که در طیف های ستاره ظاهر می شود. لیتیوم در سیارات بسیار فراوان است. با این حال، فقط کمی در ستارگان آشکار است، زیرا در اثر گرمای زیاد فضای داخلی ستاره از بین می رود. به گفته بروک کاتن، دانشجوی فارغ التحصیل دانشگاه میشیگان، که سرپرستی مطالعه TOI-5882 را بر عهده داشت، بنابراین اگر ستاره ای یکی از سیارات خود را ببلعد، احتمال زیادی وجود دارد که لیتیوم جهان در نهایت به ستاره ختم شود. “تو همان چیزی هستی که می خوری، درست است؟” او گفت. “ما می دانیم که لیتیوم در مواد سیاره ای بسیار بیشتر از ستارگان است. بنابراین اگر ستاره ای سیاره ای را بخورد، دسته ای از لیتیوم را می گیرد.”
جذب نسبتاً سریع در طول عمر یک منظومه سیاره ای اتفاق می افتد. به گفته کاتن، اخترشناسان نمایی از آنچه اتفاق میافتد را نمیگیرند، زیرا تنها چند روز یا چند هفته طول میکشد. بنابراین آنها باید از روش های دیگری استفاده کنند تا بفهمند ستاره یکی از سیارات خود را خورده است یا خیر. کاتن که کار بر روی این مطالعه را در مقطع کارشناسی در دانشگاه کالیفرنیا، سانتا کروز آغاز کرد، گفت: “این چیزی است که این رشته را بسیار هیجان انگیز می کند. شما واقعاً دارید یک معما را حل می کنید.” ما نمیتوانیم فقط وقوع جنایت را تماشا کنیم، بنابراین باید با هر سرنخهایی که به ما داده میشود کار کنیم تا به این موضوع پی ببریم.» این سرنخ ها اغلب در مطالعات دقیق نور ستارگان به دست می آیند.
*TOI-5882 در یک نمودار شماتیک در مقایسه با خورشید. اعتبار: چشمان ناسا به سیارات فراخورشیدی*
سرنخ ها در نور هستند
وقتی اخترشناسان نور ستارگان را با استفاده از یک طیفنگار (ابزاری که نور ستارهها را به طول موجهای آن جدا میکند) مطالعه میکنند، اثر انگشت عناصر موجود در اتمسفر فوقانی و منطقه همرفت را مشاهده خواهند کرد. به عنوان مثال، اگر به خورشید به این صورت نگاه کنید، فراوان ترین عناصر هیدروژن و هلیوم و به دنبال آن مقادیر کمتری از عناصر مانند سدیم، کلسیم و جیوه هستند. آثار بسیار کمی از لیتیوم در طیف خورشیدی ظاهر می شود.
این را با نگاهی به TOI-5882 مقایسه کنید که یک غول فرعی با جرمی حدود 1.3 برابر جرم خورشید است. مطالعات طیفی این ستاره نشان می دهد که غنی سازی لیتیوم بسیار بالایی دارد. این از خود ستاره نیامده است، بنابراین تیم تحقیقاتی باید بفهمند که ممکن است از کجا آمده باشد. جذب سیاره ای مقدار زیادی لیتیوم یافت شده را تشکیل می دهد.
این تیم برای جستجوی وجود لیتیوم، طیف 62 ستاره زیر غول دیگر را در وضعیت تکاملی مشابه با TOI-5882 مقایسه کرد. آن ها این طیف ها را با طیف های گرفته شده از TOI-5882 توسط ابزاری به نام طیف نگار Tillinghast Reflector Echelle (در رصدخانه ویپل در آریزونا) مقایسه کردند. به نظر می رسد که TOI-5882 در صدک 98.4 قرار دارد، به این معنی که مقدار قابل توجهی غنی سازی لیتیوم دارد. به گفته ست جاکوبسون، استادیار در ایالت میشیگان، این یک شاخص بسیار خوب است که نشان می دهد چیزی خارج از ستاره لیتیوم رسوب کرده است. او گفت: «اتمهای لیتیوم که توسط جذب سیارهای یک ستاره به دست میآیند، مانند هواداران ورزش هستند که به یک استادیوم میرسند. ممکن است در حال حاضر چند فن زودرس وجود داشته باشد که نشان دهنده مقدار اولیه لیتیوم در اتمسفر ستاره باشد، اما به سرعت از تعداد آنها بیشتر می شود.
بر اساس میزان لیتیوم مشاهده شده توسط محققان، آنها گمان می کنند که سیاره TOI-5882 که بلعیده شده است، جرمی بین دو زمین و سیاره نپتون داشته باشد. ملیندا سوآرس-فورتادو، نویسنده ارشد این مطالعه و استادیار دانشگاه ویسکون، میگوید: «این واقعیت که ما میتوانیم به ستارهای در فاصله 1300 سال نوری از ما نگاه کنیم و با اطمینان بگوییم، این ستاره دارای لیتیوم بیشتری از آنچه شما انتظار دارید، گواهی بر دقت ابزارهای مدرن و کار سخت تفسیری است که برای درک این سیگنال لازم است.»
چگونه این اتفاق افتاد؟
اگر TOI-5882 از لیتیوم بالای خود به طور طبیعی (یعنی در نتیجه فعالیت در اعماق ستاره) ناشی نمی شد، چه اتفاقی می افتاد؟ این چیزی است که تیم برای کشف آن تلاش می کند. جذب ستارگان ایده جدیدی نیست، به خصوص در پایان عمر یک ستاره. به عنوان مثال، خورشید می تواند در حدود پنج میلیارد سال به اندازه کافی متورم شود تا عطارد، زهره و احتمالاً زمین را ببلعد. با این حال، این چیزی نیست که به نظر می رسد در TOI-5882 اتفاق می افتد. برای انجام این کار به اندازه کافی تکامل نیافته است.
مقایسه اندازه یک ستاره کم جرم، یک کوتوله قهوه ای، مشتری و زمین. وجود یک کوتوله قهوهای در یک منظومه سیارهای میتواند اثرات دینامیکی جالبی بر سیارات مجاور داشته باشد، از جمله مجبور کردن سیاره به بلعیده شدن توسط ستاره. تنها سرنخ وجود مقدار غنی از عناصری مانند لیتیوم در ستاره پس از اینکه سیاره را در خود گرفت، خواهد بود. با احترام: NASA، ESA، SDO، NASA-JPL، Caltech، A.Simon (NASA-GSFC)؛ طراح: E. Wheatley (STScI)
با این حال، سرنخی از حضور کوتوله قهوه ای در حال گردش به دور ستاره وجود دارد. جرم آن حدود 20 برابر مشتری است، اما آنقدر جرم نیست که مانند یک ستاره بدرخشد. این شی TOI-5882 b با ستاره خود رابطه دینامیکی جالبی دارد. هر 7.1 روز یک بار به دور ستاره می چرخد که یک مدار نسبتاً فشرده است. این مدار نزدیک می تواند در مدار اجرام کوچکتر مانند سیاره اختلال ایجاد کند. با گذشت زمان، اقدام کافی برای فرستادن سیاره به مارپیچ مرگ به سمت ستاره خواهد بود. در نهایت، بلعیده می شود و عناصر تشکیل دهنده آن (از جمله لیتیوم) در لایه های بالایی ستاره مخلوط می شوند. بنابراین، بر اساس مطالعات طیفی TOI-5882، محتوای بالای لیتیوم آن “فسیلهای” جالبی را برای ناپایداریهای دینامیکی گذشته و حضور حداقل یک سیاره که در آن غرق شده بود، فراهم میکند.
برای اطلاعات بیشتر
تو همین سیاره را خوردی، نه؟
غنیسازی لیتیوم در یک ستاره غولپیکر با همدم کوتوله قهوهای: نامزد جذب سیارهای




