ستاره شناسان سیاهچاله ای را در کهکشانی دیگر مشاهده کردند که یک ستاره را می شکافد

در دهه 1950، اکتشافات فضایی با معرفی نجوم رادیویی متحول شد. در دهههای بعد، ستارهشناسان منابع رادیویی درخشان متعددی را کشف کردند که آنها را “اجرای شبه ستارهای” (که به عنوان اختروش نیز شناخته میشوند) نامگذاری کردند. این منابع رادیویی همراه با ناحیه پرتوهای رادیویی در مرکز کهکشان راه شیری (کمان A)، به عنوان نواحی هسته کهکشانهای ابرپرجرم سیاهچاله (SMBH) آشکار شدند. با سقوط اجسام در اطراف این غول ها، آنها توسط نیروهای جزر و مدی از هم می پاشند. اینها به عنوان رویدادهای ناپیوسته (TDEs) شناخته می شوند که مقادیر عظیمی از تشعشعات را در طول موج های مختلف آزاد می کنند.
به لطف پیشرفت در فناوری ابزاری، اخترشناسان شاهد چندین TDE بوده اند که انتشارات رادیویی درخشانی تولید می کنند، اما همه آنها در نواحی هسته کهکشان ها یافت شده اند. در یک مطالعه اخیر، یک تیم بین المللی از ستاره شناسان به رهبری محققان دانشگاه کالیفرنیا، برکلی (UC Berkeley) کشف یک TDE (AT 2024tvd) را در کهکشانی در فاصله 600 میلیون سال نوری از ما گزارش کردند. بر خلاف تمام رویدادهای مشاهده شده قبلی، این TDE تقریباً در فاصله 2600 سال نوری از مرکز کهکشان خود رخ داده است و سریعترین انتشار رادیویی در نوع خود است که تا کنون مشاهده شده است.
این تیم توسط دکتر Itai Sfaradi و پروفسور Raffaella Margutti از دانشگاه کالیفرنیا برکلی و مرکز تحقیقات چندرسانه ای برکلی در زمینه گذرا و محدوده اخترفیزیکی (Multi-RAPTOR) رهبری می شد. محققانی از مؤسسه فیزیک رقه در دانشگاه عبری اورشلیم، مرکز تحقیقات اخترفیزیک (ARC) دانشگاه آزاد اسرائیل، مرکز تحقیقات و تحقیقات بین رشتهای در نجوم (CIERA)، مرکز بینالمللی تحقیقات نجوم رادیویی (ICRAR)، مؤسسه SETI، مؤسسه SETI، مرکز تحقیقاتی لیترو و بریدنکی به آنها پیوستند.
* مفهوم هنرمند از یک سیاهچاله با یک جت نسبیتی. اعتبار: NASA/JPL-Caltech*
آشفتگی جزر و مدی از این نوع (اختلال ناشی از سیاهچاله ستارگان) زمانی ایجاد می شود که ستارگان در اطراف سیاهچاله ها می افتند و در اثر گرانش شدید آنها از هم جدا می شوند. همانطور که ستاره به دور لبه بیرونی سیاهچاله می چرخد، مواد از سطح بیرون کشیده می شوند و تبدیل به نوارهایی درهم می شوند، فرآیندی که به “اسپاگت کردن” معروف است. چنین رویدادهایی در اطراف SMBH ها مشاهده شده است، مانند Sagittarius A* خود راه شیری. اما در این مورد بیسابقه، سیاهچالههای رومینگ و TDE تقریباً در فاصله 2600 سال نوری از مرکز کهکشانی رخ دادهاند که نشان میدهد SMBH ها میتوانند فراتر از مناطق هسته کهکشانی وجود داشته باشند.
این مشاهدات با ترکیب داده های برخی از پیشرفته ترین تلسکوپ های رادیویی جهان امکان پذیر شد. این شامل آرایه بسیار بزرگ (VLA) در نیومکزیکو، آرایه بزرگ میلیمتری زیر میلیمتری آتاکاما (ALMA) در شیلی، آرایه تلسکوپ آلن (ATA) در کالیفرنیای جنوبی، آرایه زیر میلیمتری (SMA) در هاوایی، و آرایه تصویرگر بزرگ Microkelvin Arcminute (AMI-LA) در بریتانیا است. مشاهدات AMI توسط پروفسور عصاف هورش و تیمش در موسسه فیزیک رقه رهبری شد.
آنها حیاتی بودند زیرا تکامل سریع انتشارات رادیویی را آشکار کردند که سرنخ هایی در مورد ماهیت فیزیکی انفجارهای رادیویی ارائه می کرد. به طور خاص، دادهها نشان میدهند که دو انتشار رادیویی متمایز (رویداد «اوج دوگانه») سریعتر از هر TDE مشاهدهشده قبلی تکامل مییابند. در همین حال، مدلسازی رایانهای حداقل دو رویداد جهشی مجزا را نشان داد که به فاصلهی چند ماه از هم اتفاق افتادند. این جریانهای قدرتمند مواد ماهها پس از بلعیده شدن ستاره اتفاق افتاد، نه بلافاصله پس از آن. همانطور که سفرادی در بیانیه مطبوعاتی دانشگاه عبری اورشلیم گفت:
این واقعاً فوق العاده است. پیش از این هرگز چنین گسیل رادیویی درخشانی از سیاهچاله ای که ستاره ای دور از مرکز کهکشان را می شکافد و با این سرعت تکامل می یابد ندیده بودیم. این طرز تفکر ما در مورد سیاهچاله ها و رفتار آنها را تغییر می دهد.
این نتایج نشان می دهد که فرآیندهای تاخیری و پیچیده ناشی از رویدادهای فروپاشی وجود دارد و سیاهچاله ها می توانند به طور دوره ای پس از دوره های عدم فعالیت دوباره فعال شوند. دکتر اسفرادی یکی از شاگردان سابق پروفسور عصاف هورش، استاد فیزیک در انستیتو سرطان است که در نگارش مقاله نیز مشارکت داشته است. همانطور که او خلاصه کرد:
این یکی از جذابترین اکتشافاتی است که من در آن نقش داشتهام. این واقعیت که دانشآموز سابقم ایتای آن را کارگردانی کرده است، آن را معنادارتر میکند. این یکی دیگر از دستاوردهای علمی است که اسرائیل را در خط مقدم اخترفیزیک بین المللی قرار می دهد.
یافتههای آنها در مقالهای که قرار است در آن منتشر شود به تفصیل شرح داده شده است نامه های مجله اخترفیزیکی
مطالعه بیشتر: دانشگاه عبری اورشلیم، مجله Astrophysical




