یک سیاهچاله بسیار پرجرم عامل توقف تشکیل ستاره است

به نظر می رسد برخی از عظیم ترین کهکشان های جهان ستاره های زیادی را از دست داده اند. این امر غیرعادی به نظر می رسد، زیرا تولد ستاره یکی از وظایف اصلی یک کهکشان در حین رشد است. به گفته شین «سیندی» شیانگ از دانشگاه میشیگان، چیزی در حال سرکوب یا توقف تولد ستارگان در این کهکشانها است و او فکر میکند سیاهچالهها ممکن است مقصر باشند.
شیانگ تیمی از محققان را رهبری کرد که از ماموریت تصویربرداری و طیفسنجی پرتو ایکس (XRISM) برای مطالعه جریانهای خروجی از دیسکهای برافزایش سیاهچاله استفاده کردند. چنین مناطقی در اشعه ایکس روشن هستند زیرا انرژی فوق العاده بالایی که توسط مواد موجود در دیسک ها صرف می شود. بسته به قدرت بادهایی که از منطقه میآیند، میتوانند نقش بسیار مهمی در تشکیل ستارهها داشته باشند. با این حال، این تیم به مطالعات طیفی با وضوح بسیار بالا در مورد گسیل سیاهچاله نیاز داشت تا بفهمد چه اتفاقی در حال وقوع است. شیانگ گفت: «پیش از این، بدون XRISM، ما فقط میتوانستیم ویژگیهای گسترده خروجی را ببینیم. “اما شما باید بتوانید ویژگی های ریز دانه را برای پاسخ به سوالات مهم حل کنید. ساختار و هندسه آنها چیست؟ بادها چگونه پرتاب می شوند و چه زمانی پرتاب می شوند؟”
ایجاد محیطی که ستاره ها را سرکوب کند
سیاهچاله های پرجرم، مانند همتایان کوچکتر خود (سیاهچاله های با جرم ستاره ای)، از موادی تغذیه می کنند که توسط کشش گرانشی قوی آنها گرفته می شود. این شامل نور، و همچنین گاز، غبار، و هر چیز بزرگتر (مانند ستارگان) است که تمایل دارد بیش از حد نزدیک شود. این ماده از طریق یک قرص برافزایشی که در اطراف سیاهچاله شکل می گیرد، می چرخد. دیسک، به ویژه در اطراف ابر عظیم، یک رسانه فوق العاده پرانرژی است. فعالیت در آنجا ذرات گاز و گرد و غبار را با هم مخلوط می کند و همه چیز با میدان های مغناطیسی پر شده است. تمام این حرکت باعث ایجاد اصطکاک می شود و گرانش نیز برای اتمیزه کردن مواد کار می کند.
اگر اشیا به اندازه کافی پرانرژی باشند، حتی می توانند الکترون ها را از این اتم ها جدا کنند و یک پلاسمای بسیار داغ و بسیار درخشان ایجاد کنند. مانند یک دیگ حباب، این دیسک نیز می تواند مواد را خارج کند و بادهای قوی ایجاد کند. اگر بادها به اندازه کافی قوی باشند، می توانند گاز را به مناطق مجاور وارد کنند. متأسفانه، این گاز همان چیزی است که کهکشان ها برای تشکیل ستاره های جدید به آن نیاز دارند. بنابراین سیاهچالهها میتوانند تأثیر کاملاً مضری بر فعالیت ستارهزایی نزدیک داشته باشند.
گرفتن جریان خروجی سیاهچاله
شیانگ و تیمش از XRISM برای مطالعه فعالیت نزدیک سیاهچاله عظیم در قلب کهکشان NGC 4151 استفاده کردند. این نمایی با وضوح بالا از بادهای جاری شده از قرص برافزایشی در قلب این هسته فعال کهکشانی (AGN) ارائه کرد و ویژگیهای آنها را اندازهگیری کرد. AGN ها معمولاً در مرحله رشد یک سیاهچاله عظیم ظاهر می شوند و فعالیت های پرانرژی آنها تکامل کهکشان میزبان را شکل می دهد. آنها با جذب گاز و همچنین تأثیر بر ابرهای گازی اطراف رشد می کنند. آنها این بادهای انرژی قدرتمند را در مرحله رشد ساطع می کنند.
این همان چیزی است که در هسته NGC 4151 اتفاق می افتد زیرا مواد مجاور را جذب می کند و دیسک برافزایش را ایجاد می کند. شیانگ گفت: «با XRISM، ما بالاترین وضوح را با مشاهده روشنترین AGN داریم و غنیترین اطلاعات خروجی را که تاکنون برای یک دیسک برافزایش مشاهده کردهایم، به دست میآوریم.
نمای تلسکوپ فضایی هابل از کهکشان NGC 4151. به مناطق آبی روشن تولد ستاره در بازوهای مارپیچی توجه کنید، در حالی که مناطق نسبتا کمی در نزدیکی هسته وجود دارد. با حسن نیت: NASA، ESA، Joseph Desquale (STScI)
آنچه XRISM به ما می گوید
به نظر می رسد که قوی ترین بادهایی که کهکشان را شکل می دهند و گازی را که ستاره ها باید تشکیل دهند می خورند، همیشه در جریان نیستند. شیانگ باید راهی پیدا میکرد تا بفهمد این بادها چه زمانی قویترین بودند. بنابراین او صدها روز از مشاهدات NGC 4151 را تجزیه و تحلیل کرد و به دنبال قله هایی در روشنایی اشعه ایکس بود که نشان دهنده بادهای شدید باشد.
تصویری از بادها و قرص برافزایش در اطراف یک سیاهچاله کلان جرم که یک AGN را تشکیل می دهد. اعتبار: NASA/M.Weiss (مرکز اشعه ایکس چاندرا)
علاوه بر این، او به سختی یا نرمی اشعه ایکس توسط XRISM نگاه کرد تا بتواند آنها را با قدرت باد مرتبط کند. او همه این متغیرها را در معیاری قرار داد که آن را «شاخص شدت رنگ» یا «دقت» نامید. شیانگ گفت: «تا حدی به این دلیل که نام من سیندی است. “اما ایده این است که در آینده، شما می توانید در این مرحله مختصر منبع خود را به من بگویید، و من می توانم احتمال مشاهده یک نشت سریع را به شما بگویم.”
برای NGC 4151، شیانگ دریافت که بادهای سریع زمانی قویتر هستند که پرتوهای ایکس سخت اما ضعیف باشند. سریعترین بادها در طول فورانها مشاهده نمیشوند، اما معمولاً در حدود 10000 ثانیه یا کمتر از 3 ساعت بعد، اولین پیوند زمانی مستقیم را با جریانهای خروجی فراهم میکنند.
چگونه بادها بر شکل گیری ستاره تاثیر می گذارند
همانطور که گفته شد، تأثیر اصلی AGN بر روی ابرهای گازی اطراف کهکشان برای مناطق ستارهساز کاملاً فاجعهبار است. بادها می توانند گاز را به سادگی دور کنند و آن را در سراسر کهکشان یا فضای بین کهکشانی پراکنده کنند. اگر به اندازه کافی پخش شود، در هیچ منطقه ای به اندازه کافی برای شروع فرآیند تشکیل ستاره وجود نخواهد داشت. بادها همچنین می توانند مولکول های گاز اشک آور را از هم جدا کنند که بر شکل گیری ستاره ها نیز تأثیر می گذارد.
فعالیت اصلی سیاهچاله، جذب مواد، مواد موجود برای تشکیل ستاره را نیز به طور کامل حذف می کند. نتیجه یکسان است: هیچ گازی برای ذوب شدن به ستاره ها وجود ندارد. به نوبه خود، کهکشان شانس خود را برای رشد از طریق تشکیل ستاره از دست می دهد.
تیم شیانگ انواع مختلفی از بادهای دیسکی را در جریان خروجی NGC 4151 پیدا کردند. همه این جریانها سرعتهای خروجی داشتند که برابر یا بیشتر از نرخ برافزایش جرم بودند، به این معنی که مواد میزبان را دور میزدند. اندازهگیریها و نتیجهگیریهای این تیم در مورد بادهایی که از سیاهچالهی عظیم این کهکشان میآیند به اخترشناسان کمک میکند تا پیشبینی کنند که چنین جریانهایی در دیگر کهکشانها چه زمانی رخ میدهد. این به نوبه خود می تواند درک دانشمندان از AGN را در جهان بهبود بخشد.
برای اطلاعات بیشتر
ما نشان می دهیم که چگونه و چه زمانی بادهای قدرتمند یک سیاهچاله می توانند از تشکیل ستاره جلوگیری کنند
طیفسنجی XRISM از بازخورد باد مبتنی بر برافزایش در NGC 4151
XRISM




