سیارات غول پیکر بین 60 تا 100 میلیون سال پس از تشکیل منظومه شمسی مهاجرت کردند

گره گشایی از آنچه ده ها یا صدها میلیون سال پیش در منظومه شمسی ما رخ داده است، چالش برانگیز است. میلیونها جسم با جرمهای بسیار متفاوت در طول میلیاردها سال برهم کنش داشتهاند و به دنبال ثبات طبیعی هستند. اما تاریخچه آن – از جمله مهاجرت سیارات غول پیکر – توضیح می دهد که ما امروز در منظومه شمسی خود و شاید در منظومه های خورشیدی دوردست دیگر می بینیم.
تحقیقات جدید نشان می دهد که مهاجرت سیارات غول پیکر اندکی پس از شکل گیری منظومه شمسی آغاز شده است.
مهاجرت سیاره ای یک ایده جا افتاده است. را فرضیه گرند تاک می گوید که مشتری در 3.5 واحد نجومی شکل گرفت، به سمت داخل به 1.5 AU مهاجرت کرد، و سپس دوباره به 5.2 AU، جایی که امروز است، مهاجرت کرد. زحل نیز درگیر بود. مهاجرت همچنین ممکن است مشتری های داغی را که می بینیم در مداری بسیار نزدیک به ستاره هایشان در سایر منظومه های شمسی می چرخند توضیح دهد. آنها نمی توانستند آنجا شکل بگیرند، بنابراین باید به آنجا مهاجرت کرده باشند. حتی سیارات سنگی نیز می توانند در اوایل تاریخ منظومه شمسی مهاجرت کنند.
مطالعه جدیدی در مجله Science تاریخ مهاجرت سیارات غول پیکر در منظومه شمسی را مشخص می کند. عنوان آن “تعیین تاریخ ناپایداری مداری سیاره غول پیکر منظومه شمسی با استفاده از شهاب سنگ های Enstatite.نویسنده اصلی، دکتر هریسا آودلیدو از دانشکده فیزیک و نجوم دانشگاه لستر است.
دکتر آودلیدو پرسید: «سوال این است که چه زمانی این اتفاق افتاد؟» «مدار این سیارات به دلیل برخی فرآیندهای دینامیکی بیثبات شد و سپس موقعیتهای نهایی خود را گرفتند که امروز میبینیم. هر زمان معنای متفاوتی دارد و این یک بحث بزرگ در جامعه بوده است.
کاری که ما سعی کردیم با این کار انجام دهیم، نه تنها انجام یک مطالعه کاملاً دینامیکی، بلکه ترکیب انواع مختلف مطالعات، پیوند رصدها، شبیهسازیهای دینامیکی و مطالعات شهابسنگ است.»
شهاب سنگ های موجود در این مطالعه انستاتیت ها یا سیارک های نوع E دارای سطوح آکندریتی انستاتیت (MgSiO3) هستند. آکندریت به این معنی است که آنها فاقد کندرول ها هستند، دانه های سنگی که زمانی قبل از اتصال به بدن والدین خود ذوب شده اند. به طور خاص، این گروه از شهابسنگها کندریتهای کمآهن به نام EL هستند.
وقتی سیارات غول پیکر حرکت می کنند، همه چیز دیگر واکنش نشان می دهد. سیارک های کوچک در مقایسه با جرم مشتری ناچیز هستند. دانشمندان بر این باورند که سیارک های نوع E در جریان مهاجرت غول های گازی به بیرون پراکنده شده اند. آنها حتی ممکن است عوامل قابل توجه در فرضیه بوده باشند بمباران سنگین دیرهنگام

آکندریت های انستاتیت که زمین را تحت تاثیر قرار داده اند دارای ترکیبات و نسبت ایزوتوپی مشابه به زمین هستند. این نشان می دهد که آنها در همان قسمت از قرص پیش سیاره ای در اطراف خورشید جوان تشکیل شده اند. تحقیقات قبلی توسط دکتر Avdelidou و همکاران شهاب سنگ ها را به هم متصل کرد به جمعیتی از قطعات در کمربند سیارکی به نام بازیگر.
این کار به ارتباط شهابسنگها با سیارکهای مادر و اندازهگیری نسبتهای ایزوتوپی بستگی دارد.
نویسندگان توضیح میدهند: «اگر بتوان یک نوع شهابسنگ را به یک سیارک والد خاص مرتبط کرد، این بینشی در مورد ترکیب سیارک، زمان شکلگیری، تکامل دما و اندازه اولیه ارائه میکند. در مورد ترکیب، فراوانی ایزوتوپی اهمیت ویژه ای دارد. ایزوتوپهای مختلف با سرعتهای متفاوتی تجزیه میشوند، بنابراین تجزیه و تحلیل نسبت آنها به محققان میگوید چه زمانی هر شهابسنگ بسته میشود، یعنی زمانی که به اندازهای سرد شود که دیگر انتشار قابل توجهی از ایزوتوپها نداشته باشد. “از این رو، دماسنج ها در شهابسنگها میتواند دورهای را محدود کند که در آن رویدادهای برخورد بزرگ منحنیهای خنککننده سیارک مادر را مختل کردند.”
تحقیقات این تیم نشان میدهد که آتور بخشی از بدن مادری است که زمانی بسیار بزرگتر بوده و نزدیکتر به خورشید شکل گرفته است. همچنین دچار برخوردی شد که اندازه آن در خارج از کمربند سیارکی کاهش یافت.
آتور با مهاجرت سیارات غول پیکر راه بازگشت را پیدا کرد. آتور در رحمت این همه توده متحرک بود و دوباره به کمربند سیارک ها مهاجرت کرد. تجزیه و تحلیل شهاب سنگ ها نشان داد که این اتفاق نمی تواند زودتر از 60 میلیون سال پیش رخ داده باشد. مطالعات دیگر روی سیارک های موجود در مدار مشتری نشان داده است که این اتفاق نمی تواند دیرتر از 100 میلیون سال پیش رخ داده باشد. از زمانی که منظومه شمسی حدود 4.56 میلیارد سال پیش شکل گرفت، مهاجرت این سیاره غول پیکر بین 4.5 تا 4.46 میلیارد سال پیش رخ داد.

A شکل گیری و سرد شدن سیاره کوچک EL را در ناحیه سیاره زمینی 60 Myr پس از تشکیل منظومه شمسی نشان می دهد. در این دوره، سیارات زمینی شروع به پراکندگی سیارات کوچک در مدارهایی با گریز از مرکز بالا و نیمه محورهای اصلی مربوط به کمربند اصلی سیارک ها کردند. B نشان می دهد که بین 60 تا 100 Myr سیاره کوچک EL در اثر برخورد در منطقه سیاره زمینی نابود شده است. حداقل یک قطعه (پدیده خانواده Ator) توسط سیارات زمینی در قرص پراکنده پراکنده شده است، مانند (A). سپس ناپایداری سیاره غول پیکر آن را در کمربند اصلی داخلی کاشته و از مرکزیت آن کاسته شد. C نشان می دهد که چندین ده میلیون سال پس از وقوع بی ثباتی سیاره غول پیکر، برخورد غول پیکر بین جنین سیاره ای Theia و زمین اولیه ماه را تشکیل داد. D نشان می دهد که جد خانواده Ator تحت تأثیر دیگری قرار گرفت که خانواده Ator را در ~1500 Myr تشکیل داد. اعتبار تصویر: Avdellidou et al. 2024
اتفاق مهم دیگری دقیقا در همان زمان رخ داد. حدود 4.5 میلیارد سال پیش، یک پیش سیاره به نام Theia با زمین برخورد کرد و ماه را ایجاد کرد. آیا می توان همه آن را متصل کرد؟
نویسندگان در مطالعه خود نوشتند: “تشکیل ماه نیز در محدوده ای که برای ناپایداری سیاره غول پیکر تعیین کردیم، رخ داد.” این می تواند یک تصادف باشد یا ممکن است یک رابطه علّی بین این دو رویداد وجود داشته باشد.»
دکتر آودلیدو گفت: «مثل اینکه شما یک پازل دارید، متوجه می شوید که باید اتفاقی بیفتد و سعی می کنید وقایع را در نظم درستی قرار دهید تا تصویری را که امروز می بینید بسازید. آنچه در مورد این مطالعه جدید است این است که ما فقط شبیه سازی های دینامیکی خالص، یا فقط آزمایش ها، یا فقط مشاهدات تلسکوپی را انجام نمی دهیم.
منظومه شمسی ما زمانی پنج سیاره درونی داشت، نه چهار سیاره، بنابراین میتوانست برای چیزهای دیگر، مانند نحوه ایجاد سیارات قابل سکونت، پیامدهایی داشته باشد.» سؤالاتی مانند این که اجسام دقیقاً چه زمانی مواد فرار و آلی را به سیاره ما زمین و مریخ رساندند؟

تاریخ منظومه شمسی یک معمای پیچیده و زیبا است که به نوعی به ما منتهی شد. همه چیز باید کار می کرد تا حیات روی زمین بوجود بیاید، خود را حفظ کند و برای مدت طولانی تکامل یابد. مهاجرت حماسی غول های گازی باید نقش داشته باشد و این مطالعه نقش آن را مورد توجه قرار می دهد.
هرگز اهمیت سکونت، زندگی پیچیده و تمدن را نداشته باشید، مهاجرت ممکن است در وهله اول اجازه تشکیل زمین را داده باشد.
مارکو دلبو، یکی از نویسندگان این مطالعه، مدیر تحقیقات رصدخانه نیس فرانسه، می گوید: “زمان بندی بسیار مهم است زیرا منظومه شمسی ما در ابتدا توسط سیاره های کوچک پر جمعیت بود.” “و بی ثباتی آنها را پاک می کند، بنابراین اگر این اتفاق 10 میلیون سال پس از شروع منظومه شمسی رخ دهد، شما بلافاصله سیاره های کوچک را پاک می کنید، در حالی که اگر این کار را بعد از 60 میلیون سال انجام دهید، زمان بیشتری برای آوردن مواد به زمین دارید و مریخ.”




