DART بیش از جلوگیری از Dimorphos انجام داد. این او را وارد یک بحران آشفته کرد

در سال 2022، فضاپیمای DART (آزمایش تغییر مسیر دوگانه سیارک) ناسا با جسمی به نام دیمورفوس برخورد کرد. هدف آزمایش تغییر جهت سیارک های خطرناک با انحراف ضربه بود. آزمایش موفقیت آمیز بود و Dimorphos به طور قابل توجهی تحت تأثیر قرار گرفت.
تحقیقات بعدی نشان داد که Dimorphos بیش از انحراف است. تغییر شکل داده بود.
در دهه های اخیر، ما در فهرست نویسی سیارک ها در منظومه شمسی پیشرفت هایی داشته ایم. برخی از آنها به اندازه کافی به زمین نزدیک هستند که خطرناک باشند. اگر جسمی 1.3 واحد نجومی از خورشید فاصله داشته باشد، آن را جسم نزدیک به زمین (NEO) می نامند. اگر قطر آن بیش از 140 متر (460 فوت) باشد و از مدار زمین عبور کند، آن را جسم بالقوه خطرناک (PHO) می نامند. بیش از 99 درصد NEO ها و PHO ها سیارک ها و بقیه دنباله دار هستند.
زمین در گذشته متحمل ضربه های زیادی از این اجرام شده است. معروف ترین درامر Chicxulub بود. زمانی که حدود 65 میلیون سال پیش به زمین برخورد کرد، مسئول پایان دایناسورها بود.
اکنون که خطر این سنگهای فضایی در حال سقوط را میدانیم، ناسا و سایر آژانسها در حال آماده شدن برای انجام کاری در مورد آن هستند. DART یک مأموریت آزمایشی بود تا ببیند یک ضربهگیر جنبشی ساده چقدر میتواند در تغییر مسیر یک سیارک مؤثر باشد.
دیمورفوس هیچ تهدیدی برای زمین ندارد. برای هدف آزمایش انتخاب شد زیرا در واقع بخشی از یک جفت شی است. دیمورفوس قمر کوچک یک سیارک به نام 65803 دیدیموس است. از آنجایی که دیمورفوس در مدار اطراف دیدیموس قرار دارد، اندازه گیری تغییرات حرکت جسم پس از برخورد آسان است.
یک تیم کامل دیمورفوس را از زمانی که DART تحت تاثیر قرار داد، زیر نظر گرفته اند تا نحوه تغییر مدار شی را ردیابی کنند. مشاهدات آنها نشان می دهد که آزمایش موفقیت آمیز بوده است. مدار Dimorphos به دور Didymos 32 دقیقه کوتاه شد، زمانی که هدف این بود که آن را تنها 73 ثانیه کوتاه کند. جالب اینجاست که این برخورد نبود که بر مدار دیمورفوس تاثیر گذاشت. این به دلیل اثر پس زدگی زباله های خارج شده است.
تحقیقات جدید منتشر شده در مجله علوم سیاره ای نشان می دهد که دیمورفوس عمیق تر از آنچه قبلا تصور می شد تحت تأثیر این ضربه قرار گرفته است. عنوان مقاله “وضعیت دینامیکی سیستم دیدیموس قبل و بعد از ضربه DART” است. نویسنده اصلی درک ریچاردسون از گروه نجوم در دانشگاه مریلند است. ریچاردسون رئیس یکی از تیم های تحقیقاتی DART به نام گروه کاری Dynamics است.
ریچاردسون گفت: «در بیشتر موارد، پیشبینیهای اولیه قبل از برخورد ما در مورد اینکه چگونه DART نحوه حرکت دیدیموس و ماه آن در فضا را تغییر میدهد درست بود. اما یافتههای غیرمنتظرهای وجود دارد که به ایجاد تصویری بهتر از نحوه تشکیل و تکامل سیارکها و دیگر اجرام کوچک در طول زمان کمک میکند.»
مشاهدات قبل از برخورد نشان داد که دیمورفوس شکلی صاف دارد. اما پس از ضربه، دراز یا کشیده شد. این در تضاد با مشاهدات قبل از ضربه است که نشان می دهد دیمورفوس در ابتدا کشیده شده است.
جرم DART 610 کیلوگرم (1340 پوند) بود و با سرعت 21000 کیلومتر در ساعت (13000 mp/h) به دیمورفوس برخورد کرد. این ضربه نیرویی معادل حدود سه تن انفجار TNT داشت و به طور غیرمنتظره ای شکل دیمورفوس را تغییر داد.
ما انتظار داشتیم که دیمورفوس قبل از برخورد کشیده شود، فقط به این دلیل که فکر میکردیم بدنه مرکزی ماه به تدریج موادی را جمع میکند که از جسم اولیهای مانند دیدیموس جدا شده است. ریچاردسون توضیح داد که به طور طبیعی بدن درازی تشکیل می دهد که همیشه محور طولانی خود را به سمت بدنه اصلی می گیرد.
“اما این نتیجه با این ایده در تضاد است و نشان می دهد که چیز پیچیده تری در اینجا کار می کند. ریچاردسون گفت: «همچنین، تغییر شکل دیمورفوس ناشی از ضربه احتمالاً نحوه تعامل آن با دیدیموس را تغییر داده است.
دیدیموس و دیمورفوس از نظر گرانشی به هم متصل میشوند و پس از برخورد، زبالههای پراکنده از دیمورفوس رابطهشان را تغییر میدهد و مدار دیمورفوس را به دور دیدموس کاهش میدهد. هنوز مطمئن نیستم، اما دیمورفوس ممکن است وارد وضعیت سقوط شده باشد.

ریچاردسون توضیح داد: «در اصل، دیمورفوس احتمالاً در حالت بسیار آرامی بود و یک طرف آن رو به بدنه اصلی، دیدیموس بود، همانطور که ماه زمین همیشه یک طرف آن رو به سیاره ما است. اکنون از تراز خارج شده است، به این معنی که می تواند در جهت خود به جلو و عقب بچرخد. دیمورفوس همچنین میتواند “تلنگر” بزند، به این معنی که میتوانیم آن را به صورت نامنظم و غیرقابل پیشبینی بچرخانیم.
اگر بپیچد، دیمورفوس می تواند دردسر ایجاد کند – نه برای زمین، بلکه برای هرا، ماموریت بعدی.
ماموریت هرا آژانس فضایی اروپا تا چند هفته دیگر راه اندازی می شود. ماموریت او انجام مطالعه دقیق دیمورفوس پس از برخورد است. برای انجام این کار، باید به آن نزدیک شد. اگر دیمورفوس در حال غلتیدن باشد، مدار آن کمتر قابل پیش بینی است و نزدیک شدن هرا را سخت تر می کند. اگر اینطور باشد، دادههایی که هرا جمعآوری میکند آسیب خواهند دید. ممکن است با گذشت زمان کندی سکولار این کاهش را تعدیل کند، اما در این مرحله عدم اطمینان زیادی وجود دارد.
اگرچه خنکسازی جهانی در آینده نزدیک امکانپذیر است، اما بعید است که با ورود Hera، تأثیرات عمدهای بر سیستم داشته باشد. بنابراین، هرا می تواند با یک دیمورفوس در حال سقوط مواجه شود که عملیات مجاورت را پیچیده می کند.» ریچاردسون و همکارانش در مطالعه خود نوشتند.
DART مدار نسبی دیدیموس و دیمورفوس را تغییر داد و همچنین مدار آنها را به دور خورشید تغییر داد. تأثیر اولیه کاملاً مسئول این تغییر نبود. دامپینگ نیز کمک کرد. نویسندگان توضیح میدهند: «تحرک اولیه تحویلدادهشده به مرکز باریسنت با تکانهای که توسط پرتابکنندهای که از سیستم خارج میشد، تقویت شد».
بسیاری از محققین مختلف میزان ترشحات را محاسبه کرده اند و مشاهدات مختلفی به مقادیر متفاوتی رسیده است. با این حال، محققان می گویند این ضربه حدود ده ها میلیون کیلوگرم ماده را به بیرون پرتاب کرد.

این ضربه همچنین می تواند فرم دیدیموس را تغییر دهد. آنقدر سریع میچرخد که با برخورد دیمورفوس اجکتا در معرض آسیب ساختاری بیشتری قرار میگیرد. نویسندگان توضیح میدهند: «آشفتگیهای کوچک، مانند پرتاب از محل برخورد دیمورفوس که با دیدیموس با سرعتهای مختلف برخورد میکند، میتواند یک فرآیند تغییر شکل را ایجاد کند که در آن شعاع استوایی آن افزایش مییابد در حالی که شعاع قطبی آن کاهش مییابد و در نتیجه شکل مسطحتری ایجاد میکند.
برخورد آنقدر پرتاب می شود که دیمورفوس یک دم را تشکیل می دهد. برخی از این زبالهها باید روی دیدیموس میافتادند، اما مشاهدات تاکنون نشان میدهد که روی سطح یا دینامیک آن تأثیری نداشته است. نویسندگان می نویسند: «این بدان معناست که سطح دیدیموس به اندازه کافی قوی بود که بتواند در برابر چنین ضربه هایی مقاومت کند. با این حال، دیدیموس احتمالاً در گذشته نوعی از هم گسیختگی را تجربه کرده است، احتمالاً به دلیل سرعت چرخش سریع آن، و بقایای این رویداد احتمالاً دیمورفوس را تشکیل داده است.
نتایج تاثیر نامشخص است. DART حامل یک فضاپیمای ایتالیایی ثانویه به نام LICIACube (Light Italian CubeSat for Asteroid Imaging) بود که 15 روز قبل از برخورد از DART جدا شد. این سیارک از کنار سیارک عبور کرد و با جفت دوربین خود تصاویری از سیارک و اجکتا گرفت. مشاهدات LICIACube به دانشمندان کمک کرد تا بفهمند چه اتفاقی افتاده است، اما CubeSat کوچک فقط یک بار پرواز کرد.

فضاپیمای هرا متعلق به ESA باید به سوالات مربوط به برخورد پاسخ دهد. در اکتبر 2026 به دیدیموس خواهد رسید و حدود شش ماه عملیات در نزدیکی آن در دسامبر آغاز خواهد شد. نویسندگان می نویسند: «هدف اصلی هرا اندازه گیری جرم دیمورفوس است.
جرم قطعه گم شده ای است که به ما کمک می کند تا بفهمیم پرتاب چگونه در مدار تغییر یافته دیمورفوس نقش داشته است. Hera همچنین دارای دو CubeSats، Juventas و Milani است، و هر سه با هم کار خواهند کرد تا حجم Dimorphos را با دقت بیشتری محدود کنند. هنگامی که هرا نزدیک می شود، آزمایش علوم رادیویی آن (RSE) که شامل فضاپیمای اصلی و دو کیوب ست، یوونتاس و میلانی است، باید جرم دیمورفوس را با دقت بالاتری به دست آورد و میدان های گرانشی گسترش یافته و حالت های چرخشی دیدیموس و دیمورفوس را اندازه گیری کند. روزنامه نوشت
وقتی یک ضربهگیر را به یک سیارک میکوبید، میتوانید منتظر نتایج ناخواسته باشید. اما اگر قرار است تغییر جهت سیارک به عنوان ابزاری برای محافظت از زمین در برابر برخوردهای خطرناک عمل کند، پس باید تا حد امکان جزئیات بیشتری را بدانیم که چه انتظاری داریم. این هدف DART و Hera است. اما آنها همچنین در مورد روابط بین اشیاء باینری کوچک به ما می گویند.
“ماموریت DART، همراه با کمپین مشاهده دیدیموس، نه تنها اولین آزمایش در مقیاس واقعی از یک تکنیک کاهش را نشان می دهد، بلکه اندازه گیری های بی سابقه ای از اثرات دینامیکی در یک منظومه شمسی کوچک باینری غیر ایده آل برای آزمایش مدل های نظری ارائه می کند.” نویسندگان می نویسند .
بسیاری از پیشبینیهای پیش از ضربه درست بودند، اما نتایج دیگر شگفتآور هستند و سؤالات بیپاسخ زیادی وجود دارد.
محققان نتیجه میگیرند: «ما مشتاقانه منتظر یافتههای مأموریت هرا هستیم که نویدبخش درک ما از اجسام کوچک به طور کلی و شکلگیری و تکامل سیارکهای دوتایی به طور خاص است.»




