محققان در حال بررسی چگونگی دستیابی به سیستم های آب پایدار برای فضا هستند

اگر قرار است انسانها در فضا کار و زندگی کنند، چه در زیستگاههای روی ماه یا مریخ یا در ایستگاههای دور از زمین، یک منبع قابل اعتماد برای آب آشامیدنی تمیز ضروری است. این چالشهای زیادی را در فضا ایجاد میکند، جایی که منابع محدود هستند و مأموریتهای تامین مجدد گران، زمانبر یا هر دو هستند. برای شروع، انسان نمی تواند بیش از سه روز بدون آب زنده بماند. آب برای تولید اکسیژن، آبیاری گیاهان خوراکی و بهداشت نیز ضروری است. برآورده کردن این الزامات نیاز به یک سیستم حلقه بسته دارد که می تواند آب تمیز را برای ماه ها تا سال ها بدون شارژ کردن تامین کند.
بر اساس مطالعه اخیر منتشر شده در *Water Resources Research*، سیستم کنترل محیطی و پشتیبانی حیات (ECLSS) در ایستگاه فضایی بین المللی نمونه خوبی از پیشرفت در این زمینه است. تا به امروز، ECLSS توانایی بازیابی 93 درصد از آب از دست رفته توسط فضانوردان از طریق ادرار، عرق و رطوبت را نشان داده است. با این حال، نویسندگان خاطرنشان میکنند که چالشهای قابلتوجهی باقی مانده است و رویکردهای متعددی را برای تحقق سیستمهای آب پایدار (SWS) که انرژی کارآمد، بادوام و قادر به ارائه منبع پایدار آب تمیز هستند، بررسی میکنند.
مقاله مروری توسط دیوید بامیدله اولاواد، محقق بهداشت عمومی در دانشکده بهداشت، ورزش و علوم زیستی در دانشگاه شرق لندن، بنیاد NHS Medway و دانشگاه یورک سنت جان رهبری شد. جیمز او. ایجیواده، محقق علوم محیطی و فناوری نانو در دانشگاه ایبادان، نیجریه، به او پیوست. و اوجیما زکریا وادا، عضو فوق دکتری در مدیریت آب و بیوتکنولوژی زیست محیطی در دانشگاه حمد بن خلیفه، قطر.
https://www.youtube.com/watch?v=iht75kq0RrU
چالش ها
همانطور که آنها در بررسی خود خاطرنشان کردند، سیستم ECLSS روی ISS یک طرح احیای آب حلقه بسته ارائه می کند، اما برای کاربردهای آینده نیاز به بهبود است. اگرچه ISS را می توان ظرف چند ساعت با آب تامین کرد، اما چالش های لجستیکی قابل توجه است. برآوردهای رسمی نشان می دهد که این فرآیند می تواند ده ها هزار دلار به ازای هر کیلوگرم هزینه داشته باشد و هزینه برای ماموریت های دورتر به طور تصاعدی افزایش می یابد. علاوه بر هزینه بالا، با ظرفیت محدود محموله، که محموله ای را که ماموریت های تامین می توانند حمل کنند، بیشتر محدود می شود، مسائل پیچیده تر می شود.
سیستمهای کنونی مانند ECLSS برای استفاده فراتر از LEO بسیار انرژی بر هستند و به اندازه کافی کارآمد نیستند که به طور نامحدود ادامه پیدا کنند. علاوه بر این، استخراج منابع در مکانهای فرازمینی با چالشهایی مانند ریزگرانش، شرایط خلاء، نوسانات دما، محدودیتهای وزنی و مسائل مربوط به تحلیل و ارتباط مواجه است. در محیطهای دور مانند قطب جنوب ماه یا فضای عمیق، که دسترسی به انرژی خورشیدی به دلیل دورههای طولانی تاریکی محدود است، باید منابع انرژی جایگزین ایجاد شود.
همچنین یک مشکل نگهداری وجود دارد، زیرا سیستم های بازیافت آب معمولی در معرض خوردگی و سایش در طول زمان قرار می گیرند. در ماموریت های طولانی مدت، توانایی انجام تعمیر و نگهداری معمول محدود است و دوام سیستم را در اولویت قرار می دهد. اولاواد و همکارانش برای مقابله با این چالشها، پیشرفتهای اخیر در سیستمهای فیلتراسیون، روشهای ضدعفونی و فناوریهای مستقل را در نظر گرفتند. آنها خاطرنشان می کنند که سیستم هایی مانند ECLSS ISS یک طرح احیای آب حلقه بسته ارائه می دهند. با این حال، سیستم های آینده باید انرژی کارآمدتری داشته باشند و برای مقاومت در برابر خوردگی و سایر مشکلات مکانیکی طراحی شوند.
برای زندگی کردن از زمین
در بررسی خود، نویسندگان بر اهمیت استفاده از منابع درجا (ISRU)، یک جنبه حیاتی از همه برنامهها برای اکتشاف ماه و مریخ در آینده تأکید میکنند. بر اساس برنامه آرتمیس، ناسا قصد دارد یک پایگاه ماه در حوضه قطب جنوبی ماه – Aitken، منطقه ای با دهانه های زیاد ایجاد کند. همین امر در مورد ایستگاه بین المللی تحقیقات قمری چین (ILRS) و برنامه های آژانس فضایی اروپا برای ایجاد یک دهکده بین المللی قمری نیز صدق می کند. این مقصد به دلیل فراوانی یخ آب واقع در دهانهها – همچنین به عنوان مناطق سایهدار دائمی (PSR) شناخته میشود – در منطقه قطبی جنوبی مطلوب است.
ملاحظات مشابهی از برنامه ریزی ماموریت های آینده به مریخ خبر می دهد. برای سالها، مأموریتهای رباتیک سطح را برای یافتن منابع آب، بهویژه در عرضهای جغرافیایی میانی بررسی میکنند. استخراج و تصفیه آب فرازمینی، با این حال، چالش های فنی و لجستیکی، از جمله نیاز به تجهیزات تخصصی برای دسترسی و پردازش ذخایر آبی مدفون در سنگ سنگی را به همراه دارد. با توجه به سطوح بالای پرکلرات ها و سایر ترکیبات آلی مضر، موضوع کیفیت آب های زیرزمینی در مریخ نیز وجود دارد.
این امر مستلزم سیستم های استخراج و تصفیه پیشرفته است تا این منابع آب برای مصرف انسان و سیستم های پشتیبانی حیات قابل قبول باشد. آنها همچنین به سیستم های قدرتی نیاز دارند که به طور مشابه پایدار، بادوام و مناسب برای محیط های شدید باشند.
https://www.youtube.com/watch?v=fugONNLb9JE
برق مورد نیاز
به طور خلاصه، سیستم های آب برای فضا باید بسته، کارآمد و بادوام باشند در حالی که به حداقل قدرت نیاز دارند. برای برآوردن نیازهای انرژی قابل توجه سیستم های استخراج و تصفیه، نویسندگان کاربردهای مختلف انرژی حرارتی خورشیدی و خورشیدی را در نظر می گیرند. چنین سیستم هایی می توانند انرژی پاک را برای پمپاژ، نمک زدایی (با اسمز معکوس یا الکترودیالیز) و روش های تصفیه نیرو مانند فتوکاتالیز و فیلتراسیون فراهم کنند. آنها همچنین برای سیستم های غیرمتمرکز و پراکنده که برای زیستگاه های محیط های فرازمینی که نیروگاه ها و سیستم های شبکه غیرممکن هستند، ایده آل هستند.
علاوه بر این، سیستمهای فتوترمال، تابش خورشید را به گرما تبدیل میکنند که میتواند در فرآیندهای مختلف از تقطیر خورشیدی تا نمکزدایی مورد استفاده قرار گیرد. راهحلهای حرارتی PV هیبریدی با تولید همزمان برق برای پمپها و فیلترها در حین نمکزدایی و ضدعفونی کردن منبع آب، کارایی بیشتری را ارائه میدهند. با این حال، انرژی خورشیدی در محیط هایی مانند مناطق قطبی ماه به دلیل دوره های طولانی تاریکی محدود است، در حالی که مریخ تابش خورشیدی کمتری نسبت به زمین دریافت می کند (حدود 43٪ تا 60٪). برای این منظور، نویسندگان در حال بررسی راکتورهای هستهای مدولار کوچکی هستند که در حال حاضر برای پایگاههای ماه و مریخ آینده از طریق برنامه رآکتور کیلوپاور ناسا با استفاده از فناوری استرلینگ (KRUSTY) در نظر گرفته شدهاند.
سیستم های بیولوژیکی
آنها همچنین پیشرفتهای اخیر در بیوراکتورها و بیوفیلتراسیون را که بخشهای حیاتی سیستمهای حمایت از حیات زیستی (BLSS) هستند، در نظر میگیرند. تحقیقات ناسا روی فناوری BLSS پتانسیل بیورآکتورها را برای بازیافت آب از زباله های انسانی و گیاهی نشان می دهد. کاربردها شامل سلولهای سوختی میکروبی (MFCs) میشود، که الکتریسیته تولید میکنند در حالی که باکتریها مواد آلی را تجزیه میکنند و مزایای دوگانه آب پاک و برق را ارائه میدهند. این فناوری همچنین در محیط های کم انرژی بسیار موثر است و می تواند برای بازیافت مواد مغذی، حمایت از مدیریت آب و نیازهای کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد.
در حالی که سیستم های تبادل یونی، اشعه ماوراء بنفش و ازن برای نمک زدایی، فیلتراسیون و ضد عفونی موثر هستند، اما به انرژی قابل توجهی نیاز دارند. در مقابل، بیوراکتورها از میکروارگانیسمها برای شکستن آلایندههای آلی موثرتر و نیاز به انرژی کمتر استفاده میکنند. با این حال، بیوراکتورها هنوز از برخی جهات محدود هستند که نیاز به در نظر گرفتن روشهای اضافی دارد. نویسندگان نتیجه میگیرند: «در صورت ترکیب، این تکنیکها یک استراتژی قابل اعتماد و چند مرحلهای برای حفظ کیفیت آب در فضا ارائه میکنند.
علاوه بر این، بیوفیلترهای بستر شنی یک گزینه، روشی قدیمی برای تصفیه آب در مناطق روستایی یا در طول سفرهای بیابانی است. این روش ساده می تواند جایگزین سیستم های شیمیایی تصفیه آب برای ماموریت های فضایی شود و هزینه ها و مصرف انرژی را کاهش دهد. درمان الکتروشیمیایی و تصفیه فوتوکاتالیستی دو گزینه اضافی هستند. اولی برای تجزیه ناخالصی ها به جریان های الکتریکی متکی است، در حالی که دومی از کاتالیزورهای فعال شده با نور برای تمیز کردن بدون مواد شیمیایی استفاده می کند. تمام یا هر یک از این سیستم ها برای تصفیه آب و بازیافت فاضلاب، به ویژه فاضلاب تولید شده توسط ادرار، مدفوع و رطوبت کافی است.
*پدرو دوکه، فضانورد ESA از اسپانیا، در سال 2003 یک بالون آبی را مشاهده کرد که بین او و دوربین روی ایستگاه فضایی بینالمللی شناور بود. اعتبار: ESA*
نانوتکنولوژی
نویسندگان همچنین پیشرفتها در نانومواد را بررسی میکنند که شامل غشاهای نانوفیلتراسیون (NF) و نانوذرات میشود. نویسندگان، اکسید گرافن را بهعنوان یکی از امیدوارکنندهترین نانومواد، بهویژه در شکل غشایی، برجسته میکنند. آنها فوق العاده نازک، قوی و دارای خواص منحصر به فردی هستند که آنها را برای فیلتراسیون ایده آل می کند، مانند سطح بالا، دوام، منافذ در اندازه نانو و واکنش پذیری در برابر آلاینده های آب. آنها همچنین می توانند با اندازه منافذ خاصی طراحی شوند تا آلاینده های خاص را فیلتر کنند و کمتر مستعد رسوب هستند.
سیستم های خودمختار
در نهایت، نویسندگان بررسی میکنند که چگونه میتوان از پیشرفتهای یادگیری ماشین و هوش مصنوعی برای بهبود کیفیت آب در فضا استفاده کرد. آینده اکتشافات فضایی احتمالاً به شدت به سیستمهای مستقلی که قادر به کار با حداقل نظارت انسان هستند متکی خواهد بود و مدیریت آب یکی از حوزههایی است که میتواند از آنها سود زیادی ببرد. همانطور که نویسندگان اشاره کردند:
سیستم های مدیریت آب که می توانند به طور مستقل نظارت، تنظیم و بهینه سازی کیفیت آب و فرآیندهای بازیافت را در زمان واقعی داشته باشند، برای حفظ زیستگاه های فضایی طولانی مدت ضروری هستند. این سیستمهای خودمختار که توسط پیشرفتهای هوش مصنوعی (AI) و یادگیری ماشین هدایت میشوند، پتانسیل ایجاد انقلابی در مدیریت آب را با پیشبینی خرابیهای سیستم، کاهش مصرف انرژی و بهبود کارایی کلی دارند.
برای دستیابی به این هدف، سیستمهای مجهز به هوش مصنوعی به جای تکیه بر برنامههای از پیش برنامهریزیشده، باید قابلیت کنترل هوشمند مبتنی بر داده را داشته باشند. این سیستم ها باید به داده های حسگر زمان واقعی برای درک و پاسخ به کیفیت آب و سخت افزار مورد استفاده تکیه کنند. به عنوان مثال، آنها شبکه های عصبی کانولوشنال عمیق و توانایی آنها در تجزیه و تحلیل تصاویر آب و شناسایی مستقل پاتوژن ها را ذکر می کنند. آنها همچنین از الگوریتمهای یادگیری ماشینی موجود، مانند جنگلهای تصادفی و ماشینهای بردار پشتیبانی، استناد میکنند که میتوانند دادههای حسگرهای طیفسنج را برای طبقهبندی آب و تأیید اثربخشی فرآیندهای تصفیه پردازش کنند.
از نظر ISRU، سیستمهای هوش مصنوعی میتوانند با هماهنگ کردن استخراج، تصفیه و توزیع اطمینان حاصل کنند که از منابع آب و انرژی به طور موثر استفاده میشود. قدرت پیش بینی هوش مصنوعی همچنین انعطاف پذیری بیشتری را در برابر شرایط متغیر، کاهش ناگهانی انرژی موجود و سایر چالش های پیش بینی نشده ارائه می دهد.
نویسندگان خاطرنشان می کنند که هر یک از این گزینه ها دارای مزایا و معایب بالقوه است. با این حال، یک رویکرد یکپارچه که این گزینهها را برای دستیابی به حداکثر کارایی و اثربخشی متعادل میکند، میتواند تضمین کند که ماموریتهای آینده به ماه، مریخ و سایر مکانهای اعماق فضایی دارای منبع آب پایدار هستند. در ترکیب با روش های درجا برای رشد مواد غذایی، حذف زباله، تولید انرژی و رفع سایر نیازهای اساسی زندگی، انسان ها قادر خواهند بود حضور خود را در سراسر منظومه شمسی گسترش دهند.
مطالعه بیشتر: Eos، تحقیقات منابع آب



