لکه قرمز بزرگ احتمالا در اوایل دهه 1800 شکل گرفت

لکه قرمز بزرگ مشتری (GRS) یکی از ویژگی های تعیین کننده منظومه شمسی است. این یک طوفان عظیم است که ستاره شناسان از قرن هفدهم آن را مشاهده می کنند. با این حال، تاریخ شکل گیری و طول عمر آن قابل بحث است. آیا در تمام این مدت شاهد یک پدیده مشابه بوده ایم؟
این GRS غول پیکر است ضد سیکلون طوفان (در خلاف جهت چرخش عقربه های ساعت) که بزرگتر از زمین است. سرعت باد بیش از 400 کیلومتر در ساعت (250 mp/h) است. این نمادی است که مردم حداقل از دهه 1800، احتمالاً قبل از آن، مشاهده کرده اند. تاریخچه آن، همراه با چگونگی شکل گیری آن، یک راز است.
اولین مشاهدات آن ممکن است در سال 1632 باشد، زمانی که یک آلمانی به نام ابوت از تلسکوپ خود برای مشاهده مشتری استفاده کرد. 32 سال بعد، ناظر دیگری گزارش داد که GRS از شرق به غرب در حال حرکت است. سپس در سال 1665م جیووانی کاسینی مشتری را با تلسکوپ مطالعه کرد و به وجود یک طوفان در همان عرض جغرافیایی GRS اشاره کرد. کاسینی و دیگر ستاره شناسان تا سال 1713 به طور مداوم آن را مشاهده کردند و او آن را نقطه دائمی نامید.
متأسفانه اخترشناسان مسیر این مکان را گم کردند. هیچ کس به مدت 118 سال GRS را ندیده بود تا اینکه اخترشناس S. Schwabe ساختار شفافی تقریباً بیضی شکل و در همان عرض جغرافیایی GRS مشاهده کرد. برخی معتقدند که این مشاهده اولین مشاهده GRS فعلی بوده و طوفان دوباره در همان عرض جغرافیایی شکل گرفته است. اما جزئیات هر چه بیشتر در زمان نگاه می کنیم محو می شوند. همچنین سوالاتی در مورد طوفان قبلی و ارتباط آن با GRS فعلی وجود دارد.
یک مطالعه جدید در Geophysical Research Letters، سوابق تاریخی را با شبیهسازیهای کامپیوتری GRS ترکیب میکند تا این پدیده آبوهوای کایمریک را درک کند. عنوان آن “منشا لکه قرمز بزرگ مشتری،و نویسنده اصلی آگوستین سانچز-لاوگا است. سانچز-لاوگا استاد فیزیک در دانشگاه کشور باسک در بیلبائو، اسپانیا است. او همچنین رئیس گروه علوم سیاره ای و گروه فیزیک کاربردی دانشگاه است.
نویسندگان در مقاله خود نوشتند: “لکه قرمز بزرگ مشتری (GRS) بزرگترین و طولانی ترین گرداب شناخته شده در بین هر سیاره در منظومه شمسی است، اما طول عمر آن مورد بحث است و مکانیسم تشکیل آن مبهم است.”
محققان شروع به کار با منابع تاریخی کردند که قدمت آنها به اواسط دهه 1600 باز می گردد، درست پس از اختراع تلسکوپ. آنها اندازه، ساختار و حرکت هر دو PS و GRS را تجزیه و تحلیل کردند. اما این کار آسانی نیست. آنها نوشتند: «ظاهر GRS و حفره آن در طول تاریخ رصدی مشتری به دلیل تغییر در اندازه، آلبدو و تضاد با ابرهای اطراف بسیار متغیر بوده است.

از اندازهگیریهای اندازهها و حرکات، به این نتیجه میرسیم که بعید است که GRS فعلی PS مشاهدهشده توسط GD Cassini باشد. PS احتمالاً بین اواسط قرن 18 و 19 منقرض شده است، در این صورت میتوان گفت که طول عمر لکه قرمز اکنون از حداقل 190 سال فراتر رفته است.” GRS در سال 1879 39000 کیلومتر طول داشت و از آن زمان به 14000 کیلومتر کاهش یافته است. همچنین گردتر شد.

سابقه تاریخی ارزشمند است، اما ما اکنون ابزارهای مختلفی در اختیار داریم. تلسکوپ های فضایی و فضاپیماها GRS را به روشی مورد مطالعه قرار داده اند که برای کاسینی و دیگران غیرقابل تصور بوده است. وویجر 1 ناسا اولین تصویر دقیق ما از GRS را در سال 1979 گرفت، زمانی که کمی بیش از 9000000 کیلومتر از مشتری فاصله داشت.

از زمان تصویر وویجر، فضاپیمای گالیله و جونو از GRS تصویربرداری کرده اند. جونو، به ویژه، تصاویر و داده های دقیق تری درباره مشتری و GRS به ما داد. تصاویری از این سیاره را فقط از 8000 کیلومتری سطح زمین ثبت کرد. جونو با Junocam خود تصاویر خامی از این سیاره می گیرد و ناسا از هر کسی دعوت می کند تا تصاویر را پردازش کند و در نتیجه تصاویری هنرمندانه از GRS مانند تصویر زیر ایجاد می کند.

جونو همچنین عمق GRS را اندازه گیری کرد، چیزی که تلاش های قبلی نتوانستند به آن دست پیدا کنند. سانچز-لاوگا توضیح داد: اخیراً، “ابزارهای مختلف ماموریت جونو در مدار مشتری نشان دادند که GRS در مقایسه با اندازه افقی خود کم عمق و نازک است و به صورت عمودی حدود 500 کیلومتر طول دارد.”
جو مشتری شامل بادهایی است که در جهت مخالف در عرض های جغرافیایی مختلف حرکت می کنند. در شمال GRS، بادها در جهت غربی می وزند و سرعت آن به 180 کیلومتر در ساعت می رسد. در جنوب GRS، بادها در جهت مخالف با سرعت 150 کیلومتر در ساعت جریان دارند. این بادها برش باد قدرتمندی ایجاد می کنند که گرداب را تقویت می کند.
در شبیهسازیهای ابررایانهای، محققان نیروهای مختلفی را بررسی کردند که میتوانستند GRS را در این شرایط تولید کنند. آنها فوران یک ابرطوفان غولپیکر را همان فورانی میدانستند که، هرچند به ندرت، در زحل رخ میدهد. آنها همچنین پدیده گرداب های کوچکتر ایجاد شده توسط برش باد را بررسی کردند که با هم ادغام می شوند و GRS را تشکیل می دهند. هر دوی آنها طوفان های ضد سیکلون تولید کردند، اما شکل ها و سایر خواص آنها با GRS فعلی مطابقت نداشت.
محققان در مقاله خود نوشتند: «از این شبیهسازیها، نتیجه میگیریم که مکانیسمهای ابرطوفان و ادغام، اگرچه یک پادسیکلون واحد تولید میکنند، اما بعید است که GRS را تشکیل داده باشند».
نویسندگان همچنین خاطرنشان می کنند که اگر هر یک از این موارد اتفاق می افتاد، باید آنها را می دیدیم. سانچز-لاوگا گفت: «ما همچنین فکر میکنیم که اگر یکی از این پدیدههای غیرمعمول رخ داده باشد، آن یا پیامدهای جوی آن باید توسط ستارهشناسان در آن زمان مشاهده و گزارش شده باشد.»
با این حال، شبیهسازیهای دیگر در بازتولید GRS دقیقتر بودند. بادهای مشتری دارای ناپایداری به نام اختلال استوایی جنوبی (STrD) هستند. هنگامی که محققان شبیهسازیهای ابررایانهای STrD را اجرا کردند، طوفان ضد سیکلونی بسیار شبیه به GRS ایجاد کردند. STrD بادهای مختلف منطقه را ضبط کرد و آنها را در یک پاکت دراز مانند GRS به دام انداخت. نویسندگان نوشتند: «بنابراین، ما پیشنهاد میکنیم که GRS توسط یک سلول طولانی برخاسته از STrD تولید میشود که با انقباض آن انسجام و فشردگی پیدا میکند.

شبیهسازیها نشان میدهند که با گذشت زمان، GRS سریعتر میچرخد، زیرا منقبض میشود و منسجمتر و فشردهتر میشود، تا زمانی که سلول کشیده بیشتر شبیه GRS فعلی به نظر برسد. از آنجایی که GRS اکنون به این شکل است، محققان در حال حل این توضیح هستند.
این فرآیند احتمالاً در اواسط دهه 1800 آغاز شد، زمانی که GRS بسیار بزرگتر از اکنون بود. این به این نتیجه می رسد که GRS تنها حدود 150 سال قدمت دارد.




