اختروشهای دوردست، پیوندی حیاتی برای درک اولیهترین سیاهچالههای ابرپرجرم فراهم میکنند

در میان نادرترین اجرام جهان، اختروشهای با جابجایی بالا به سرخ — نوعی که قبل از عمر کیهان حتی یک میلیارد سال شکل گرفتهاند- سرنخهایی از تشکیل سیاهچالههای بسیار پرجرم ارائه میدهند که گمان میرود در قلب هر کهکشان بزرگی قرار دارند.
دانیل مورتلاک، اخترفیزیکدان در امپریال کالج لندن، در دفترش به من گفت که هر کهکشان بزرگ، مانند کهکشان راه شیری، دارای یک سیاهچاله بسیار پرجرم از یک میلیون تا حتی چند میلیارد برابر خورشید است. او به من گفت که این سیاهچالههای مرکزی عظیم با ریختن مواد در آنها رشد میکنند، که گرم میشود و میدرخشد و همه ستارههای کهکشان را تحت الشعاع قرار میدهد. مورتلاک می گوید و این همان چیزی است که ما به عنوان یک کوازار می بینیم.
در مقاله ای که به تازگی در نجوم و اخترفیزیک (A&A)نویسندگان خاطرنشان می کنند که از 31 اختروش جدید کشف شده در یک سال و نیم اول بررسی تلسکوپ فضایی اقلیدس آژانس فضایی اروپا، دو مورد از دورترین اختروش های مشاهده شده را پیدا کردند.
کوازارها سوژه سکسی سابق نیستند. اما درک این اجرام عجیب و غریب، به ویژه در اولین جهان، برای درک اینکه چگونه سیاهچاله های کلان جرم به ایجاد کهکشان های مارپیچی عظیم کمک کردند که کیهان را در طول دوران کیهانی پر می کنند، کلیدی خواهد بود.
نویسندگان یادداشت کاغذی A&A، اختروش های یافت شده در این بررسی اقلیدس از تقریباً 3000 درجه مربع از آسمان پوشیده انتخاب شده اند. آنها نوشتند که مشاهدات بعدی طیفسنجی با رصدخانههای کک، ماژلان و تلسکوپ دوچشمی بزرگ (LBT) انجام شد.
منابع رادیویی نجوم
مطالعه اختروش ها از دهه 1950 و اولین کشف آنها در طیف رادیویی توسط گروهی از ستاره شناسان دانشگاه کمبریج در بریتانیا، مسیر طولانی را طی کرده است. در آن زمان، هیچ کس نمی دانست که آنها چه چیزی می توانند باشند. محققان میدانستند که آنها شبیه اجرام نقطهمانند به نظر میرسند، اما بعید به نظر میرسد که ستاره باشند، زیرا ستارهها به طور قابل توجهی در طیف رادیویی ساطع نمیکنند.
اما اخترفیزیکدان فقید دونالد لیندون-بل، مدیر سابق مؤسسه مشهور ستاره شناسی دانشگاه کمبریج، متوجه شد که اختروش ها توسط سیاهچاله های بسیار پرجرم نیرو می گیرند. انجمن سلطنتی اشاره می کند که لیندون-بل همچنین استدلال کرد که اکثر کهکشان های بزرگ، از جمله راه شیری خودمان، ممکن است در هسته خود یک اختروش مرده داشته باشند.
https://www.youtube.com/watch?v=D9DMK6qCUqQ
در حال حاضر بیش از یک میلیون اختروش شناخته شده وجود دارد که همگی در فواصل خارج از کهکشانی قرار دارند. نام آنها از منبع رادیویی شبه ستاره ای گرفته شده است. اما آنها در واقع در لبه هسته های فعال کهکشانی (AGN) قرار دارند. ناسا میگوید، یعنی سیاهچالههای پرجرم فعالی که در مرکز کهکشانها قرار دارند و فوارهها و بادها را ساطع میکنند.
نویسندگان نوشتند، در این جدیدترین مطالعه اقلیدس، تیم دریافتند که بالاترین اختروش انتقال به سرخ کشف شده — EUCL J172902.75+641018.1 — در فاصله کیهانی تقریبی برابر با زمانی که کیهان تنها 662 میلیون سال سن داشته است، قرار دارد.
پازل فضایی
اخترفیزیکدانان با رازی روبرو هستند که در حال حاضر هیچ کس نمی داند چگونه به آن پاسخ دهد.
مکانیسم تشکیل اولین سیاهچاله ها چیست؟
به طور خاص، چگونه این سیاهچاله های عظیم در زمانی که کیهان تنها 650 میلیون سال سن داشت نسبتاً سریع رشد کردند و به یک میلیارد جرم خورشیدی رسیدند؟
مورتلاک میگوید برای دیدن آنها بهعنوان یک اختروش، به مکانیزمی نیاز دارید که توسط آن این انرژی جنبشی به گرما و سپس به نور تبدیل شود.
این امر با تشکیل دیسک برافزایشی اتفاق می افتد. این زمانی اتفاق میافتد که مقادیر زیادی از موادی که در افق رویداد سیاهچاله میافتند با هم برخورد میکنند و به جای آن یک دیسک تشکیل میدهند. این دیسک به نوبه خود بسیار متراکم می شود و قبل از تبدیل انرژی جنبشی خود به گرما و نور تا هزاران درجه کلوین گرم می شود.
مورتلاک می گوید، این قرص از مواد، که فقط به اندازه منظومه شمسی ماست، کل کهکشان پر از ستاره را تحت الشعاع قرار می دهد.
و حتی با وجود اینکه این میلیاردها سیاهچاله با جرم خورشیدی بسیار پرجرم هستند، هنوز تنها کسری از جرم یک کهکشان بزرگ را نشان می دهند.
در مورد این که این اختروش های با جابجایی بالا به سرخ در واقع چگونه شناسایی می شوند؟
مورتلاک میگوید تشعشعات کوازار بیشتر در اشعه ماوراء بنفش و نوری است. اما انبساط کیهان نور اختروش ها را از فرابنفش تا انتها از طریق نوری به سرخ منتقل کرده است، بنابراین ما آنها را در مادون قرمز مشاهده می کنیم.
بنابراین نکته کلیدی که اخترشناسان به دنبال آن هستند جسمی است که در مادون قرمز روشن است اما در نور کاملاً وجود ندارد زیرا تمام نور آن به رنگ قرمز به مادون قرمز منتقل می شود.
کلاژی که 15 اختروش از 31 اختروش تازه کشف شده توسط تلسکوپ اقلیدس ESA را نشان می دهد اعتبار: ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA پردازش تصویر توسط Euclid Science Ground Segment و Antoine Basset (CNES)
در مورد منشاء جت های عمود بر آنها؟
مورتلاک میگوید، عموماً نیروهای مغناطیسی به عنوان یک عنصر اضافی که جتها را تولید میکند در نظر گرفته میشوند.
اما کاملاً مشخص نیست که کدام مکانیسم های فیزیکی بر این فرآیند غالب است.
مورلوک میگوید، مشکل این است که جنبههای مختلف فیزیک در کار است: مغناطیس، هیدرودینامیک و تلاطم، که همگی در فضازمان منحنی عمل میکنند. او می گوید، بنابراین حل معادلات به دست آمده در حد تکنیک های محاسباتی فعلی است.
نتیجه نهایی؟
مورتلاک میگوید: ما به زمانهای قبل از همیشه برمیگردیم. او میگوید، اما ما هنوز این میلیاردها سیاهچاله با جرم خورشید را پیدا میکنیم که حتی نسبت به نمونههایی که قبلاً داشتیم، زمان کمتری برای رشد دارند.
منابع:
دانیل مورتلاک
کاغذ A&A
انجمن سلطنتی
ناسا




