تلسکوپ فضایی رم سیاهچاله های باستانی را با تماشای ستاره خوردن آنها تشخیص خواهد داد

سیاهچاله های کلان پرجرم (SMBH) می توانند بسیار کثیف باشند. هنگامی که یک ستاره نزدیک می شود، نیروی جزر و مد عظیم SMBH نه تنها می تواند ستاره را بمکد، بلکه قبل از غرق شدن آن را کشیده و از هم می پاشد. این در واقع یک چیز خوب برای اخترفیزیکدانان است، زیرا تشخیص SMBH ها را آسان تر می کند.
هنگامی که یک SMBH یک ستاره را می شکافد، به آن رویداد اختلال جزر و مدی (TDE) می گویند. پس از جدا شدن از ستاره، مواد ستاره ای در یک حلقه تجمعی در اطراف سیاهچاله جمع می شوند، گرم می شوند و به شدت درخشان می شوند و گاهی اوقات برای هفته ها از کل کهکشان SMBH فراتر می روند. این شعله به اخترشناسان از وجود یک SMBH هشدار می دهد و می تواند سیاهچاله نامرئی را قابل تشخیص کند.
همه اینها فقط برای سرگرمی نیست. از آنجایی که دانشمندان تلاش می کنند بفهمند که SMBH ها چگونه اینقدر عظیم می شوند، آنها به داده ها و مقدار زیادی از آن نیاز دارند. نه فقط SMBH در جهان محلی، بلکه در تمام زمان کیهانی. تحقیقات جدید در مجله Astrophysical پیش بینی می کند که برخی از قدرتمندترین تلسکوپ های ما چند TDE را شناسایی خواهند کرد.
این مطالعه با عنوان «فرکانس اختلال جزر و مد در فضا-زمان: پیشبینیهای LSST، رومی و JWST و محدودیتهای آنها در عملکرد جرم سیاهچالههای ابرجرم» است. نویسنده اصلی، میچل کارمن، دانشجوی کارشناسی ارشد در دانشگاه جان هاپکینز است.
کارمن و همکارانش مینویسند: «اندازهگیری توزیع جرم سیاهچالههای ابرپرجرم (SMBH) در فضازمان بهویژه برای جمعیت کمجرم در z>1 چالشبرانگیز است. این جمعیت همچنین به کاشت SMBH و الگوهای رشد اولیه حساس است.
TDE ها در این SMBH های کم جرم در محدوده حدود 100 هزار تا 100 میلیون جرم خورشیدی یا کمتر رخ می دهند، در حالی که آنهایی که پرجرم تر هستند، ستارگان را با یک جرعه می بلعند. TDE ها یکی از تنها راه های تشخیص SMBH در این محدوده جرم هستند. نویسندگان می نویسند: “رویدادهای مختل جزر و مد (TDEs) پدیده های منحصر به فرد SMBH های کم جرم هستند.” ”
مشکل این است که اخترفیزیکدانان باید تعداد بیشتری از آنها را در انتقال قرمز بالاتر پیدا کنند تا بفهمند SMBH چگونه رشد می کنند. به طور خاص، TDE ها می توانند جمعیت این SMBH های کم جرم را در زمان های مختلف در طول عمر کیهان نشان دهند. تلسکوپ آتی نانسی گریس رم که قرار است تابستان امسال راه اندازی شود، کمک خواهد کرد.
یکی از تلاشهای اصلی تلسکوپ فضایی رم، بررسی دامنه زمان عرض جغرافیایی بالا (HLTDS) است. به طور منظم و مکرر همان منطقه از آسمان را مشاهده خواهد کرد. این یک روش آزمایش شده و واقعی برای یافتن گذرای نجومی مانند TDE ها است.
*این اینفوگرافیک بررسی دامنه زمانی تلسکوپ فضایی نانسی گریس رم را توضیح می دهد. از جمله رویدادهای گذرا که آن را تشخیص می دهد، رویدادهای آشفتگی جزر و مد است و دانشمندان پیش بینی می کنند که حدود 100 مورد از آنها را در سال شناسایی کند. اعتبار تصویر: مرکز پرواز فضایی گودارد ناسا*
سرعت TDE ها باید در طول زمان تغییر کرده باشد زیرا جرم SMBH با زمان تغییر کرده است. کار قبلی نشان داده است که تعداد TDE ها باید در فواصل بزرگتر کوچکتر باشد، زمانی که SMBH ها به اندازه کافی برای ایجاد TDE بزرگ نیستند. در این کار، محققان به این سوال پرداختند. آنها یک مدل جدید از SMBH و TDE ساختند که شامل فاکتورهای متغیر زمان بود.
محققان توضیح میدهند: «در این کار، ما یک مدل نیمه تجربی برای تکامل انتقال به سرخ سرعت رویداد آشفتگی جزر و مدی (TDE) تحت نسخههای تابع جرم SMBH چندگانه میسازیم و نشان میدهیم که سرعت TDE وابسته به انتقال قرمز مشاهدهشده به تابع جرم SMBH و تکامل آن با انتقال به سرخ بسیار حساس است. آنها همچنین شامل مواردی بودند که با انتقال به سرخ تغییر میکنند، مانند افزایش چگالی ستارگان در هستههای کهکشانی، نرخ بالاتر ادغام کهکشانها، غبار پنهان و عوامل دیگر. سپس تعیین کردند که چگونه همه این عوامل بر نرخ TDE تأثیر میگذارند.
بر اساس مدل خود، محققان پیشبینی کردند که رومی چقدر TDE را تشخیص میدهد. آنها همین کار را برای کاوشگر فضا-زمان رصدخانه ورا روبین و همچنین برای JWST و بررسی COSMOS-Web آن انجام دادند.
آنها می نویسند: «ما دریافتیم که گنجاندن این اثرات عموماً منجر به یک سرعت توده ای TDE می شود که با انتقال به سرخ به حداکثر نزدیک ظهر کیهانی افزایش می یابد، قبل از اینکه در جابجایی قرمز بالاتر کاهش یابد، جایی که SMBH هایی که قادر به نابودی ستارگان هستند به طور فزاینده ای کمیاب می شوند. بنابراین هر چه روم در زمان دورتر به نظر می رسد، TDE های بیشتری پیدا می شود و در ظهر کیهانی به اوج خود می رسد.
نویسندگان می گویند که LSST روبین ده ها هزار TDE را در هر سال بررسی ده ساله خود شناسایی می کند. این قابل توجه است، اما LSST از نظر ظاهری محدود است. رومن یک تلسکوپ فضایی مادون قرمز است و می تواند نور جهان باستان را رصد کند. نویسندگان می گویند که رومی خواهد یافت فقط 100 TDE در سال، اما فاصله آنها بسیار بیشتر خواهد بود. تشخیص رومی نیز بهتر خواهد بود. آنها می نویسند: «اگرچه عدد مطلق کوچکتر از LSST است، انتظار می رود نمونه رومی TDE بسیار تمیز و به خوبی مشخص شود.
از آنجایی که آنها بسیار باستانی هستند، این SMBH های کشف شده توسط رومی ها اطلاعات مهمی در مورد جرم SMBH ها در یک لحظه حساس در جهان ارائه می دهند. این مشاهدات به اخترفیزیکدانان کمک می کند تا تعیین کنند کدام مدل رشد SMBH دقیق تر است.
بعید است که JWST بسیاری از TDEها را بیابد، اما مواردی که پیدا میکند در انتقال قرمز بسیار بالا قرار دارند و سهم آن را مهم میسازد.
اساساً دو راه برای پیشبینی تعداد سیاهچالهها در گسترههای جرمی مختلف که در زمانهای مختلف در جهان وجود داشتهاند، به صورت تجربی یا از طریق شبیهسازیهای قدرتمند وجود دارد. تابع جرم شانکار تجربی است و از مشاهدات کهکشان ها برای استنتاج جمعیت SMBH در توده های مختلف استفاده می کند. Illustris TNG یک شبیه سازی هیدرودینامیکی ابر رایانه ای است که جرم سیاهچاله ها را بر اساس تکامل عواملی مانند گاز و ستاره ها در طول زمان پیش بینی می کند.
اینجا جایی است که رومن و HLTDS او اهمیت خواهند داشت. نویسندگان می نویسند: “HLTDS به طور حساس هم عادی سازی توزیع انتقال قرمز TDE و هم شکل آن را بررسی می کند. بنابراین، HLTDS یک تمایز قدرتمند بین مدل های BHMF خواهد بود…” نویسندگان می نویسند.
*این شکل مطالعه سطوح TDE مشاهده شده پیش بینی شده را در HLTDS رم نشان می دهد. اعتبار تصویر: کارمن و همکاران. 2026. ApJ*
Suvi Gezari، استادیار نجوم در دانشگاه مریلند، میگوید: «فقط با شمارش تعداد TDEها به عنوان تابعی از انتقال به سرخ، میتوانید محدودیتهای معنیداری بر جمعیت میلیونها سیاهچاله با جرم خورشیدی اعمال کنید. رومن دگرگون کننده خواهد بود زیرا می تواند رویدادهای آشفتگی جزر و مدی را در فواصل دورتر بررسی کند، بنابراین می توانید ببینید که چگونه سرعت TDE در طول زمان تکامل می یابد.
همانطور که JWST قدرتمند نشان داده است، سیاهچالههای بسیار عظیمی در جهان اولیه وجود دارند که نظریهها و مدلهای ما به سختی توضیح میدهند. آنها نمی توانستند به این بزرگی شکل بگیرند، بنابراین باید در طول زمان رشد کرده باشند.
گزاری گفت: «همانطور که وب درک ما را از کهکشانهای دور با انتقال بالا به قرمز تغییر داد، رومن نیز آماده است تا درک ما را از انتقالهای گذرا با انتقال بالا به سرخ تغییر دهد.
چندین توضیح بالقوه برای این سیاهچاله های عظیم اولیه وجود دارد که یکی از آنها “دانه های نور” نامیده می شود. در این سناریو، ستارگان پرجرم به سیاهچاله هایی با جرم ستاره ای که حدود 100 جرم خورشیدی دارند، فرو می ریزند. با گذشت زمان، آنها با هم ادغام شده و بزرگتر می شوند و با برافزایش گاز، جرم می سازند. طبق این توضیح، هر کهکشان جوانی یک SMBH خواهد داشت.
دیگری “دانه های سنگین” نام دارد. از نظر تئوری، یک SMBH تا یک میلیون جرم خورشیدی می تواند مستقیماً از فروپاشی یک ابر گازی عظیم تشکیل شود. این پدیده نادرتر خواهد بود و تعداد SMBHها در اوایل کیهان بسیار کمتر بوده است.
کارمن گفت: «رویدادهای وقفه جزر و مدی به ما کمک میکند تا جمعیت سیاهچالههای ابرپرجرم نور را بررسی کنیم، که میتواند به ما در تمایز بین این الگوها کمک کند.
“با استفاده از مشاهدات مکمل LSST، Roman، و JWST، نمونههای TDE آینده امکان اندازهگیری در سطح جمعیت تکامل سرعت TDE و تابع جرم SMBH را فراهم میکنند. این کار چارچوبی برای تفسیر این اندازهگیریها فراهم میکند و نشان میدهد که نمونههای TDE در مطالعات آتی نقشی مرکزی در محدود کردن منشأ و رشد نتیجهگیری SMBH خواهند داشت.”



